Diament należy do najbardziej cenionych kamieni szlachetnych. Nazwa diamentu pochodzi od greckiego słowa adamas - niepokonany, co jest związane z jego własnościami, przede wszystkim z twardością, największą spośród wszystkich minerałów. Inna cechą charakterystyczną diamentu jest jego szczególnie silny połysk, zwany połyskiem diamentowym.
Diament odznacza sie wyjątkowo dużym współczynnikiem załamanie światła, wynoszącym ponad 2,4.
Dzięki tym własnościom diamenty mają bardzi silny połysk i grę barw, czyli tzw. ogień zwłaszcza w diamentach szlifowanych czyli brylantach.
Wysoki współczynnik załamania światła diamentu sprawia, że całkowite odbicie światła następuje już przy kącie padania równym 24,5 stopnia. Wskutek silnego rozszczepienia światła w diamencie występuje piękna gra barw odbitych promieni, które otaczają kamień oszlifowany jak gdyby tęczową aureolą.
Pod względem chemicznym diament jest czystym węglem. Stwierdzane nieraz w diamentach ślady innych pierwiastków pochodzą od zanieczyszczeń występujących najczęściej w postaci wrostków mineralnych. Nie spotyka się prawie diamentów, które nie zawierałyby jakichś drobnych wrostków; nawet w najczystszych, najwyżej cenionych, przy badaniu mikroskopowym stwierdza się ich obecność.
Diament nie ulega zmianom chemicznym i przeobrażeniom; jest bardzo odporny na działanie czynników chemicznych. Nie rozpuszcza się ani w mocnych kwasach (siarkowym, azotowym lub fluorowodorowym), ani w zasadach (wodorotlenku sodu lub potasu). Stwierdzono jedynie, że ulega utlenieniu wskutek działania saletry lub mieszaniny dwuchromianu potasu i kwasu siarkowego.
W płomieniu dmuchawki diament ulega spaleniu, zmieniając się na dwutlenek węgla; a podgrzany proszek diamentowy spala się w powietrzu.
Diament ma dobre przewodnictwo ciepła dzięki czemu przy dotknięciu wydaje się zimny. Własność tę wykorzystuje się nieraz w celu odróżnienia go od imitacji ze szkła, które z powodu złego przewodnictwa ciepła nie daje wrażenia zimna. Przy chuchnięciu diament bardziej niż szkło pokrywa się parą, która znika z niego szybciej niż ze szkła.
Najważniejszymi czynnikami, od których zależy wartość i cena diamentu są: barwa, czystość (bezbłędność), jakość szlifu i wielkość.
Masa, a zatem i wielkość diamentów, podobnie jak i innych kamieni szlachetnych, określana jest w karatach. Dawniejsza nazwa arabska kirat pochodzi od greckiego keration - nasienie drzewa świętojańskiego (Ceratonia siliqua). Rzymianie nazywali chleb świętojański Siliqua graeca, a rzymskie określenie masy kamieni szlachetnych nosiło nazwę Siliqua. Według innych przypuszczeń nazwa karata pochodzi od nasion drzewa koralowego Erythrina corallodendron, zwanego kuara, rosnącego w Indiach i Afryce. Przeciętną masę tych nasion wynoszącą około 0,2 g, przyjęto za podstawę miary masy kamieni szlachetnych. Masa 1 karata w różnych krajach i ośrodkach handlowych była rozmaita, najczęściej wynosiła ona 0,205 g. Powstałe wskutek tego trudności i nieporozumienia usunięto dopiero przez wprowadzenie w 1913 r. jednolitego karata o masie 0,2 g, zwanego karatem metrycznym. Dawniej karat ten określano skrótem ct, mtc; obecnie - kr. W międzynarodowym układzie jednostek SI nie ma karata jako jednostki masy kamieni szlachetnych. Masę tę według układu SI mierzy się w gramach
(1 kr = 0,2 g; 1g = 5 kr).
Barwa. Czysty diament jest minerałem bezbarwnym; zupełnie bezbarwnych kryształów jest jednak niewiele.
Barwa diamentów jest związana z miejscem pochodzenia. Za najczystsze uchodzą bezbarwne diamenty indyjskie, rzadko dziś wydobywane, natomiast 98% diamentów południowoafrykańskich jest wyraźnie zabarwionych. Z bezbarwnych kamieni najbardziej cenione są te, które mają delikatny odcień niebieskawy. Są to tzw. kamienie niebieskawobiałe (niem. Blauweiss). Najczęściej diamenty mają odcień żółtawy, zwłaszcza kamienie południowoafrykańskie. Barwę zielona niekiedy mają diamenty brazylijskie. Znacznie rzadziej spotykane są diamenty czerwone, różowe, niebieskie lub fioletowe. Oprócz barwnych odmian występują także diamenty szare i brunatne - od białawoszarych aż do prawie czarnych.
W handlu diamentami największe znaczenie ma dokładne określenie barwy. Stosowane są następujące angielskie nazwy:
| |
Jager |
najczystsze odmiany niebieskobiałe |
| D,E |
River (R) |
niebieskobiałe |
| F,G |
Top wesselton (TW) |
najczystsze odmiany białe |
| H |
Wesselton (W) |
białe |
| I,J |
Top crystal (TCR) |
o bardzo słabym odcieniu żółtawym |
| K,L |
Crystal (CR) |
bardzo jasnożółte |
| |
Very light brown |
bardzo jasnobrunatne |
| M,N |
Top cape (TCA) |
jasnożółtawe |
| O,P |
Cape (CA) |
żółtawe |
| Q,R |
Light yellow (LY) |
jasnożółte |
| S-Z |
Yellow (Y) |
żółte |
W celu określenia stopnia zanieczyszczenia lub uszkodzenia diamentów stosuje się w handlu międzynarodowym następujace angielskie oznaczenia:
| IF |
Internally flawles - if |
przy powiekszeniu x 10 nie widać żadnych wewnętrznych błędów |
| VVS |
Very,very small inclusion - v v s |
przy powiekszeniu x 10 bardzo mało błędów, trudnych do rozpoznania |
| VS |
Very small inclusuin - vs |
przy powiększeniu x 10 kilka bardzo małych błędów rozpoznawalnych przez przeciętnego fachowca |
| SI |
Small inclusion - si |
liczniejsze małe błędy łatwe do rozpoznania przy powiększeniu x 10 |
| I1 |
1st pique (1 Pique) 1P
|
błędy możliwe od rau do rozpozniania przy powiększeniu x 10 |
| I2 |
2nd pique (2 Pique) P2 |
wieksze i (lub) liczne błędy rozpoznawalne gołym okiem |
| I3 |
3rd pique (3 Pique) P3 |
duże i (lub) liczne błędy |
|
